TUỔI LÊN 2, BẦY CHUỘT VÀ CÁI SỰ \"HƠN THUA\" CỦA CHÍNH MÌNH

Chuyện là, hôm 24 tháng 4 vừa rồi, tôi cùng gia đình vừa mừng sinh nhật tròn 2 tuổi của bé Niệm Niệm, cháu tôi.

Khoảnh khắc nhìn đứa cháu nhỏ chơi đùa hồn nhiên, vô tư, chẳng thèm mảy may quan tâm đến sự gào thét hay ồn ào của người lớn xung quanh, tôi thầm nghĩ: Mình cũng từng có một thời như thế. Vậy thì ngoài tấm thân ngày một già đi, tôi của hiện tại có gì khác so với đứa trẻ ấy?

Tất nhiên là khác nhiều. Khác ở chỗ bên trong tôi giờ đã chất đầy những bộn bề lo toan, những tính toán, hơn thua và giận hờn. Tất nhiên, đi kèm với đó cũng là khát khao tạo ra nhiều giá trị tốt đẹp hơn cho cộng đồng. Chỉ là, trong dòng chảy tất bật ấy, tôi dần quên mất mình đã từng vô tư như một đứa trẻ ra sao. Nhìn cháu, tôi tự đặt ra một mục tiêu mới: Khi về già, nhất định phải trở thành một "đứa già" – mang tâm hồn và hành động vô tư của một đứa trẻ, nhưng sở hữu sự thông thái của một hành trình dài tích lũy trải nghiệm sống.

Chuyện chiêm nghiệm ngày hôm ấy vẫn chưa dừng lại.

Trên đường đi sinh nhật về, dừng lại ở một ngã tư đèn đỏ, tôi vô tình nhìn sang mảnh đất trống kế bên. Một con chuột... hai con... rồi cả một đàn chuột đang chạy rảo qua lại, lăng xăng kiếm từng miếng ăn. Ban đầu, tôi thấy hơi hãi hùng vì số lượng chuột quá đông. Nhưng bất giác, một ý niệm bỗng lóe lên trong đầu.

Tôi nhớ lại bài pháp thoại của Đức Đạt Lai Lạt Ma mà mình nghe cách đây không lâu. Ngài dạy đại ý rằng: Để có được hình người, mỗi chúng ta đã là một phép màu của tạo hóa. Phải hội tụ hàng triệu nhân duyên thiện lành ta mới được mang thân người. Chưa kể đến việc được làm một người khỏe mạnh, có gia đình trọn vẹn, có không khí để hít thở, có nước sạch để uống và có cơm ăn mỗi ngày.

Nhìn bầy chuột đang sục sạo dưới kia, tôi chợt thấm thía sâu sắc ý nghĩa của "phép màu" ấy.

Từ việc quan sát cháu mình chơi đùa đến việc nhìn bầy chuột rượt đuổi nhau, tôi tự ngẫm lại chính mình. Hình như tôi cũng đã đánh mất quá nhiều thời gian để "chạy qua chạy lại" như thế. Chạy quanh với đầy rẫy phiền não, nóng giận; chạy theo những tính toán mong cầu; và vướng mắc vào vô số những việc vô thưởng vô phạt. Những trận tranh cãi nảy lửa, những lần phản bác hơn thua... phần lớn thời gian làm người lớn, tôi dường như đang lăng xăng tồn tại chứ chưa thực sự sống đúng để biết ơn cái đặc ân mang hình hài con người này.

Một vài giây tỉnh thức ngắn ngủi ở ngã tư không lập tức khiến cuộc đời tôi sạch bóng những dính mắc và mong cầu. Nhưng ít ra, nó cũng là một cái neo để nhắc nhở bản thân. Từ nay, mỗi khi định sa đà vào một cuộc tranh cãi không đáng có, tôi sẽ nhớ lại cảnh bầy chuột chạy lăng xăng ngày hôm ấy, để tự hỏi mình một câu:

"Mình đang hành động vì mục đích gì? Để hơn thua với đời, hay để sống vui với người?"

Yến An Yên 25.4.2026